Pełnomocnikiem Towarzystwa Zagród dla Inwalidów Polskich, które
w latach 20. XX w. założyło osadę Kolonia Inwalidzka na terenie gminy Kunów, był Adama Komornicki właściciel Zakładu Drukarskiego
i Introligatorni w Ostrowcu.
Deklarację w imieniu matki oddania 300 mórg gruntu w celu założenia 30 – 60 kolonii dla inwalidów oraz wdów i sierot po poległych z pierwszeństwem dla mieszkańców powiatu opatowskiego złożył jeszcze w 1920 r. przed Inspektoratem Generalnym Armii Ochotniczej w Warszawie Józef hr. Wielopolski, co Maria hr. Wielopolska potwierdziła w styczniu 1922 r. już na rzecz Towarzystwa Zagród dla Inwalidów im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie, które powstało pod protektoratem gen. Józefa Hallera. Darowizna Marii Wielopolskiej obejmować miała 300 mórg gruntu, 900 szt. drewna budulcowego dla wystawienia 30 zagród oraz po 100 tys. marek dla każdej z nich. W międzyczasie, ponieważ „ofiarność publiczna zmalała”, a grunty, którymi dysponowało Towarzystwo, znajdowały się na wschodnich rubieżach Rzeczpospolitej, Jego siedzibę przeniesiono do Lwowa, przyjmując za cel zasadniczy „moralną i materialną opiekę nad inwalidami, którzy w służbie wojennej Polski ponieśli szkody na zdrowiu…”.
Realizacja zamysłu budowy osady dla inwalidów wojennych na terenie gminy Kunów wymagała zabiegów prawnych, gdyż na przewłaszczenie majątku ziemskiego na rzecz Towarzystwa oraz zmiana kwalifikacji gruntu z leśnego na orny wymagały ostatecznej zgody Okręgowego Urzędu Ziemskiego w Kielcach, który po odbytych wspólnie z Okręgową Komisją Ochrony Lasów w Kielcach, posiedzeniach 8 lutego i 29 października, wydał 15 grudnia 1921 r. Marii hr. Wielopolskiej stosowne zezwolenie na wyrąb pod warunkiem zamknięcie eksploatacji wskazanego terenu i przeprowadzenie jego parcelacji do 1 listopada 1926 r. Ponieważ sprawa się przeciągała, Towarzystwo aktem notarialnym sporządzonym we Lwowie 23 maja 1925 r. uczyniło Adama Komornickiego swym pełnomocnikiem z upoważnieniem do przejęcia majątku w imieniu Towarzystwa
w Obrębie Nietulisko od Marii hr. Wielopolskiej. Zapewne na jej życzenie osada Kolonia Inwalidzka miała przyjąć imię Zygmunta hr. Wielopolskiego. Na podstawie wykonanych pomiarów i planu, o co skutecznie zabiegał w Kielcach Adam Komornicki, przewłaszczenie zostało zrealizowane i na własność Towarzystwa przeszło 149 hektarów (266 mórg) gruntu.
Do 1926 r. Towarzystwo przejęło na zasadzie darowizny 14 osad, w których zamieszkało 106 inwalidów. W Kolonii Inwalidzkiej k. Kunowa osiadło 17 – tu,
18 – ty, niewidomy Marcin Przybylski z niewiadomych przyczyn z nadania nie skorzystał. Lista pierwszych mieszkańców Kolonii Inwalidzkiej została wykuta na upamiętniającym ich pomniku, który znajduje się w centrum miejscowości,
a niniejszym artykułem przywołujemy mieszkańca Ostrowca Świętokrzyskiego, który walnie przyczynił się do powstania Kolonii Inwalidzkiej.
Opracował TeZ.
