gototopgototop

Zegarek/Pogoda

Konfiguracja

Naszą witrynę przegląda teraz 31 gości 
Polish Chinese (Simplified) English French German Italian Russian Spanish

Banery

  • Jazz nad kamienną
  • mkidn
  • ostrowiec.travel
  • Browart
  • Mapa Kultury
  • Portal Informacji Kulturalnej
  • Piknik Gombrowiczowski
  • Stowarzyszenie Kulturotwórcze  Nie z tej Bajki
  • Biuletyn Informacji Publicznej
  • Piknik Gombrowiczowski
  • Wielki Ogień
Pamiętniki Władysława Zapałowskiego

Najnowszą inicjatywą wydawniczą Miejskiego Centrum Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim jest reprint "Pamiętników Władysława Zapałowskiego (Płomienia)", rewidenta powstańczej organizacji cywilnej oraz wojskowej województw krakowskiego i sandomierskiego, który w 1864 r. został aresztowany i wywieziony na pięcioletnie zesłanie. Książka wydana z okazji obchodów Roku Powstania Styczniowego jest do nabycia w MCK i kasie kina "Etiuda" w cenie 38 złotych.

Władysław Zapałowski urodził się 13 października 1839 r. w Kantorii Żarnów koło Opoczna. Jego ojcem był odznaczony Krzyżem Virtuti Militari weteran powstania listopadowego, major Jan Zapałowski. Oddany do gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim Władysław Zapałowski kolegował się m.in. z późniejszymi wybitnymi naukowcami - historykiem Adolfem Pawińskim, filozofem Henrykiem Struwe i ekonomistą Mścisławem Trepką, ale mimo to po ukończeniu szkoły w 1858 r. zajął się prowadzeniem gospodarstwa. W 1860 r. ożenił się z Wandą Janecką, córką ziemianina z okolic Sandomierza. Młode małżeństwo osiadło w Szeligach koło Kunowa w obecnym powiecie ostrowieckim. Jeszcze przed ogłoszeniem styczniowej branki do armii carskiej, Władysław Zapałowski był członkiem organizacji cywilnej województwa sandomierskiego.

Po upadku dyktatury Mariana Langiewicza, generał Józef Hauke-Bosak, naczelnik wojenny województw krakowskiego i sandomierskiego oraz ks.kanonik Kacper Kotkowski, komisarz cywilny Rządu Narodowego, mianowali Zapałowskiego rewidentem organizacji cywilnej i wojskowej na obydwa województwa. 1 marca 1864 roku na skutek donosu został aresztowany podczas spełniania swoich obowiązków. Najpierw więziono go w Radomiu, a potem w Cytadeli Warszawskiej, gdzie usłyszał wyrok skazujący na wywiezienie w głąb Rosji.

 

 

Do kraju powrócił po uzyskaniu amnestii w 1869 roku i wtedy wziął w dzierżawę należące do generała Krudenera majątki Rzepin oraz Pawłów w powiecie iłżeckim, jednak niedługo później na skutek działań nieuczciwych sąsiadów stracił to źródło utrzymania. Rodzina Zapałowskich ostatecznie w 1888 r. osiadła w Warszawie, w jej skład wchodziło wtedy już ośmioro dzieci (w tym gronie późniejszy pierwszy powojenny burmistrz Ostrowca Kazimierz Zapałowski).


Ostatnie lata życia Władysław Zapałowski spędził pracując w Towarzystwie Akcyjnym Fabryki Mebli Giętych „Wojciechów” i pisząc swój obejmujący lata 1863-1870 pamiętnik z czasów powstania oraz zesłania (wydany w Wilnie w 1913 roku). Talentem  dziennikarskim i literackim wykazał się już wcześniej jako korespondent poczytnych periodyków takich jak „Wiek”, „Gazeta Radomska”, „Niwa”,„Tygodnik Ilustrowany”, „Słowo i wiek”, „Goniec” oraz ”Sztandar” i  „Ziarno”. Publikując tam m.in. swoje "Wędrówki po ziemi sandomierskiej" czy "Obrazki historyczne" Władysław Zapałowski dał się poznać nie tylko jako autor tekstów, ale i utalentowany rysownik.

 

 

Od maja 2013 r. dostępne jest inne okolicznościowe wydawnictwo Miejskiego Centrum Kultury związane z obchodami Roku Powstania Styczniowego. Opracowaniem książki "Epizody powstania styczniowego w okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego -  w 150 rocznicę wybuchu" zajął się ostrowiecki historyk wojskowości Dariusz Kaszuba, jego dziełem jest opis wydarzeń politycznych i militarnych z lat 1863-1864 oraz związanych z nimi miejsc w naszym regionie. Część biograficzną napisali Norbert Zięba oraz Marta Pająk i Marlena Chlebna, rozdział poświęcony nazwom miejscowości jest tworem regionalisty Zbigniewa Tyczyńskiego. Książka jest bogato ilustrowana mapami oraz zdjęciami – zarówno archiwalnymi jak i wykonanymi współcześnie przez ostrowieckich krajoznawców oraz profesjonalnego fotografika Andrzeja Ładę.

Lektura tego przewodnika posiadającego wiele cech popularnonaukowej monografii historycznej uświadamia czytelnikom, że już w pierwszych powstańczych wystąpieniach w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r. czynnie uczestniczyli młodzi patrioci z Ostrowca, którzy w obawie przed branką do carskiej armii najpierw ukrywali się w lasach koło Ćmielowa, a następnie oddali się pod komendę Mariana Langiewicza. Do partyzanckich oddziałów trafiali przedstawiciele najbardziej szanowanych ostrowieckich rodów (m.in.Saskich, Mrozowskich, Szymańskich i Milczarskich). Piękne karty w dziejach powstania zapisali księża z podostrowieckich parafii, m.in. cywilny naczelnik województwa sandomierskiego Kacper Kotkowski z Ćmielowa czy Ignacy Grynfeld z Szewnej. Dowody patriotyzmu i bohaterstwa dawały również ostrowczanki, m.in. niosąca pomoc rannym Teresa z Kostkowskich Narewska czy też walcząca z bronią w ręku Lucyna Żukowska.

Mało znany jest fakt przykładnego ukarania lojalnego wobec Rosjan i sabotującego postanowienia Rządu Narodowego burmistrza Ostrowca Lucjana Janickiego, który w czasie krótkotrwałego zajęcia miasta przez powstańców został skazany na śmierć i powieszony 13 listopada 1863 r.  Z kolei okoliczności ujęcia rannego w bitwie pod Bodzechowem pułkownika Zbigniewa Chmieleńskiego i stracenia przez Rosjan w Ostrowcu walczącego po stronie Polaków dezertera z armii carskiej Stefana Szeremietiewa zainspirowały Stanisława Rembeka do napisania powieści historycznych "Przekazana sztafeta" oraz "Igła wojewody", które z kolei stały się kanwą scenariusza filmu Juliusza Machulskiego "Szwadron" z 1992 r. Zawarte w nim sceny batalistyczne w pewnym stopniu nawiązują do przebiegu zwycięskiej dla Polaków bitwy pod Jeziórkiem koło Ostrowca stoczonej 5 marca 1863 r.

Książkę kosztującą 10 złotych można nabyć w MCK i kasie kina "Etiuda".

 

Komentarze użytkowników:

All rights reserved ® 2018 Miejskie Centrum Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim | Designed by TRaffii
http://www.kino.etiuda.o-c.pl